Οι μέθοδοι συλλογής ποσοτικών δεδομένων με ερωτηματολόγιο

Δια ζώσης έρευνα

Η δια ζώσης έρευνα (face-to-face survey) είναι μία έρευνα που βασίζει τη συλλογή των δεδομένων στην επίσκεψη των συνεντευκτών στην οικία, συνήθως, των συνεντευξιαζόμενων ή κάποια άλλη κατάλληλη τοποθεσία (χώρος εργασίας, διασκέδασης κ.λπ.). O συνεντευκτής κάνει τις ερωτήσεις, ο συνεντευξιαζόμενος απαντάει και ο συνεντευκτής συμπληρώνει την απάντηση του συνεντευξιαζόμενου στο εργαλείο μέτρησης. Σε περιπτώσεις ευαίσθητων ερωτήσεων, το ερωτηματολόγιο μπορεί να συμπληρώνεται απευθείας από τον συνεντευξιαζόμενο.

Η ύπαρξη συνεντευκτή και η φυσική παρουσία του κατά τη συμπλήρωση του ερωτηματολογίου, είναι δύο χαρακτηριστικά της δια ζώσης έρευνας που καθορίζουν τόσο τη διαδικασία συλλογής των δεδομένων, όσο και τα ίδια τα δεδομένα. Έτσι, οι έρευνες που βασίζονται σε δια ζώσης μεθόδους συλλογής παρουσιάζουν υψηλότερους ρυθμούς απόκρισης (συγκριτικά με τις μεθόδους χωρίς τη βοήθεια συνεντευκτή), ενώ συγκεντρώνουν ποιοτικότερα στοιχεία δεδομένου ότι η παρουσία συνεντευκτή μειώνει το φαινόμενο της επιδοκιμασίας της προϋπάρχουσας κατάστασης (status quo endorsement), της μη-διαφοροποίησης (non differentiation), της αυθαίρετης απάντησης (arbitrary answer), ενώ ο συνεντευκτής μπορεί να καθορίζει τις απαντήσεις "Δεν γνωρίζω" (answering don't know). Επιπλέον στην ποιότητα των δεδομένων, το φαινόμενο της επίδρασης του σχεδιασμού του ερωτηματολογίου (questionnaire design effect) εξαλείφεται, ενώ για τις δια ζώσης που υποβοηθούνται από ηλεκτρονικό υπολογιστή η δρομολόγηση των ερωτήσεων (routing) και ο (αυτόματος) έλεγχος συμβατότητας των απαντήσεων (consistency checking) συμβάλλουν σημαντικά στην ποιότητα των δεδομένων. Τέλος, ως γνωστόν, τα δειγματοληπτικά πλαίσια που χρησιμοποιούνται στις δια ζώσης έρευνες δεν εξαιρούν, εν γένει, άτομα του υπό μελέτη πληθυσμού (coverage).

Εκτός, πάντως, από τα θετικά στοιχεία που συνοδεύουν μία δια ζώσης έρευνα, επίκτητα χαρακτηριστικά της ύπαρξης συνεντευκτή και της κατ' ιδίαν υλοποίησης του ερωτηματολογίου κρίνονται αρνητικά (τουλάχιστον συγκριτικά με τις υπόλοιπες διαθέσιμες μεθόδους). Το κυριότερο εξ αυτών, αποτελεί το κόστος (costs) το οποίο είναι σαφώς μεγαλύτερο τόσο λόγο συνεντευκτών / εποπτών όσο και υλικοτεχνικού εξοπλισμού και εξόδων μετακίνησης. Επιπλέον, οι έρευνες αυτές είναι, προφανώς, περισσότερο χρονοβόρες στην υλοποίηση τους (timeliness). Τέλος, η παρουσία συνεντευκτή μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα των δεδομένων, λαμβάνοντας υπόψη τα φαινόμενα της επίδρασης της διάταξης των απαντήσεων (response order effects), της συναίνεσης (acquiescence) και της κοινωνικής αποδοχής (socially desirable questions). Συνοπτικά, ο πίνακας 1 περιλαμβάνει οικονομικές και ποιοτικές πτυχές που συνδέονται με τις δια ζώσης έρευνες.

Πίνακας 1. Οικονομικές και ποιοτικές εκδοχές των δια ζώσης ερευνών
Θετικό (+) Αρνητικό (-)
Κόστη
(Costs)
Αφορούν τους μισθούς των συνεντευκτών, τα κόστη ταξιδίου αυτών και των εποπτών που καθιστούν την δια ζώσης έρευνα μία ακριβή έρευνα. Η χρήση laptops αυξάνει τα κόστη ακόμα περισσότερο.
Κάλυψη
(Coverage)
Τα δειγματοληπτικά πλαίσια για μία δια ζώσης έρευνα γενικά δεν εξαιρούν άτομα του πληθυσμού - στόχο.
Μη απόκριση
(Non response)
Οι δια ζώσης έρευνες παρουσιάζουν υψηλότερους ρυθμούς απόκρισης από τις υπόλοιπες μεθόδους συλλογής δεδομένων.
Επιδράσεις από τη διάταξη των απαντήσεων (Response order effects) Εάν οι πιθανές απαντήσεις σε μία κλειστή ερώτηση διαβάζονται δυνατά ενδέχεται οι ερωτώμενοι να απαντάνε αυτή που διαβάζεται τελευταία (recency effect).
Συναίνεση
(acquiscence)
Οι ερωτώμενοι τείνουν να συμφωνούν με δηλώσεις σε ερωτήσεις, ανεξάρτητα από το περιεχόμενό τους.
Καθεστώς επιδοκιμασίας - έγκρισης
(status quo endorsement)
Εφόσον είναι παρόντες συνεντευκτές, οι ερωτώμενοι δεν επιλέγουν εύκολα να διακόψουν.
Μη διαφοροποίηση
(Non differentiation)
Λόγω της παρουσίας συνεντευκτών, οι ερωτώμενοι δεν επιλέγουν εύκολα τις ίδιες απαντήσεις στις ερωτήσεις.
Απαντήσεις "Δεν γνωρίζω"
(Answering Don't know)
Η επιλογή "Δεν γνωρίζω" δεν παρέχεται σαφώς, αλλά αποτελεί μία δεκτή απάντηση στην περίπτωση που οι ερωτώμενοι επιμένουν ότι δεν γνωρίζουν να απαντήσουν.
Αυθαίρετη απάντηση
(Arbitrary answer)
Λόγω της παρουσίας συνεντευκτών, οι ερωτώμενοι δεν επιλέγουν εύκολα μία αυθαίρετη απάντηση.
Κοινωνικά αποδεκτές απαντήσεις
(Socially desirable questions)
Λόγω της παρουσίας συνεντευκτών, οι ερωτώμενοι είναι πιθανότερο να δίδουν κοινωνικά αποδεκτές απαντήσεις. Αυτό συμβαίνει ειδικότερα στις ευαίσθητες ερωτήσεις.
Επιδράσεις λόγω του σχεδιασμού του ερωτηματολογίου
(Questionnaire Design effect)
Επειδή οι συνεντευκτές καλούνται να συμπληρώνουν το ερωτηματολόγιο με τις απαντήσεις των ερωτώμενων, δεν υφίστανται τέτοια προβλήματα.
Έλεγχος
(Checking)
Ένα ερωτηματολόγιο με τη χρήση CAPI δύναται να εμπεριέχει ελέγχους που συνεπάγονται καλύτερη ποιότητα δεδομένων ενώ ένα έντυπο ερωτηματολόγιο μπορεί να εμπεριέχει λάθη.
Δρομολόγηση
(Routing)
Ένα ερωτηματολόγιο με τη χρήση CAPI εμπεριέχει κανόνες δρομολόγησης και υφίστανται ελλείπουσες τιμές ή έγκυρες τιμές εκεί που πρέπει να υφίστανται εν αντιθέσει με τα έντυπα ερωτηματολόγια που τέτοια λάθη είναι συχνά.
Έγκαιρη έρευνα πεδίου και επεξεργασία δεδομένων
(Timeliness)
Η έρευνα πεδίου απαιτεί πολύ χρόνο. Η επεξεργασία των δεδομένων μετά την έρευνα πεδίου είναι συντομότερη για μία έρευνα με τη χρήση CAPI, από μία κοινή έρευνα.

Βιβλιογραφία

  • Bethlehem, J., & Biffignandi, S. (2011). Handbook of web surveys (Vol. 567). John Wiley & Sons.

Τηλεφωνική Έρευνα

Μια τηλεφωνική έρευνα συλλέγει τα ζητούμενα δεδομένα από επιλεγμένα άτομα (συνεντευξιαζόμενοι) μέσω τηλεφωνικών επικοινωνιών που διεξάγονται με τη βοήθεια εξειδικευμένου προσωπικού (συνεντευκτές). Εάν επιτευχθεί επαφή με το συγκεκριμένο άτομο και αυτό συμφωνεί να συμμετάσχει, η συνέντευξη αρχίζει και το ερευνητικό εργαλείο (ερωτηματολόγιο) συμπληρώνεται τηλεφωνικά. Οι τηλεφωνικές συνεντεύξεις, όπως και οι δια ζώσης, έχουν συγκεκριμένο προσωπικό που διεξάγει την έρευνα. Η ύπαρξη των συνεντευκτών έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα.

Η ύπαρξη συνεντευκτή και η παρουσία του, μέσω τηλεφώνου, κατά τη συμπλήρωση του ερωτηματολογίου, είναι δύο χαρακτηριστικά της τηλεφωνικής έρευνας που προσδιορίζουν τόσο τη διαδικασία συλλογής των δεδομένων, όσο και τα ίδια τα δεδομένα. Έτσι, οι έρευνες που βασίζονται σε τηλεφωνικές μεθόδους συλλογής παρουσιάζουν χαμηλότερους ρυθμούς μη-απόκρισης (non response - συγκριτικά με τις μεθόδους χωρίς τη βοήθεια συνεντευκτή, βλέπε μέθοδοι συλλογής δεδομένων), ενώ συγκεντρώνουν ποιοτικότερη πληροφορία, δεδομένου ότι η τηλεφωνική παρουσία συνεντευκτή μειώνει το φαινόμενο της επιδοκιμασίας της προϋπάρχουσας κατάστασης (status quo endorsement), της μη-διαφοροποίησης (non differentiation), της αυθαίρετης απάντησης (arbitrary answer), ενώ ο συνεντευκτής μπορεί να διαχειρίζεται τις απαντήσεις "δεν γνωρίζω" (answering don't know). Επιπλέον στην ποιότητα των δεδομένων, το φαινόμενο της επίδρασης του σχεδιασμού του ερωτηματολογίου (questionnaire design effect) εξαλείφεται, ενώ για τις τηλεφωνικές που υποβοηθούνται από ηλεκτρονικό υπολογιστή η δρομολόγηση των ερωτήσεων (routing) και ο (αυτόματος) έλεγχος συμβατότητας των απαντήσεων (consistency checking) συμβάλλουν σημαντικά στην ποιότητα των δεδομένων. Τέλος, ο χρόνος διεξαγωγής μίας τηλεφωνικής έρευνας δεν είναι υπερβολικά μεγάλος, ενώ στην περίπτωση των ηλεκτρονικά υποβοηθούμενων, αυτός ελαττώνεται περισσότερο (timeliness).

Εκτός, πάντως, από τα θετικά στοιχεία που συνοδεύουν μία τηλεφωνική έρευνα, συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της τηλεφωνικής έρευνας έχουν αρνητικές συνέπειες (τουλάχιστον συγκριτικά με τις υπόλοιπες μεθόδους). Το κυριότερο εξ αυτών, είναι η κάλυψη (coverage) η οποία δεν εξασφαλίζεται στις τηλεφωνικές έρευνες, με τις περισσότερες εξ αυτών να υποκαλύπτουν τον υπό μελέτη πληθυσμό. Επιπλέον, οι έρευνες αυτές είναι κοστοβόρες (costs), όχι όσο οι δια ζώσης, δεδομένου ότι υπάρχει ανάγκη συγκεκριμένου εξειδικευμένου προσωπικού (συνεντευκτές / επόπτες). Τέλος, η παρουσία συνεντευκτή, έστω και τηλεφωνικά, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα των δεδομένων, λαμβάνοντας υπόψη τα φαινόμενα της επίδρασης της διάταξης των απαντήσεων (response order effects), της συναίνεσης (acquiescence) και της κοινωνικής αποδοχής (socially desirable questions). Συνοπτικά, ο πίνακας 2 περιλαμβάνει οικονομικές και ποιοτικές πτυχές που συνδέονται με τις τηλεφωνικές έρευνες.

Πίνακας 2. Οικονομικές και ποιοτικές εκδοχές των τηλεφωνικών ερευνών
Θετικό (+) Αρνητικό (-)
Κόστη
(Costs)
Η εμπλοκή συνεντευκτών στις τηλεφωνικές έρευνες τις καθιστούν κοστοβόρες (αλλά όχι στο βαθμό των δια ζώσης).
Κάλυψη
(Coverage)
Οι τηλεφωνικές έρευνες υποφέρουν από σημαντική υποκάλυψη (undercoverage). Αυτό μπορεί να προκληθεί από μη καταχωρημένους αριθμούς τηλεφώνου και αριθμούς σε μητρώα απόρρητων αριθμών.
Μη απόκριση
(Non response)
Οι τηλεφωνικές έρευνες έχουν υψηλότερα ποσοστά απόκρισης από τις αυτοχορηγούμενες μεθόδους συλλογής δεδομένων.
Επιδράσεις από τη διάταξη των απαντήσεων (Response order effects) Το φαινόμενο της επιλογής των έσχατων στη σειρά απαντήσεων παρατηρείται, εάν η λίστα των πιθανών απαντήσεων μίας κλειστής ερώτησης εκφωνηθούν.
Συναίνεση
(acquiscence)
Οι συνεντευξιαζόμενοι τείνουν να συναινούν με τις δηλώσεις των ερωτήσεων, ανεξάρτητα από το περιεχόμενό τους.
Καθεστώς επιδοκιμασίας - έγκρισης
(status quo endorsement)
Η παρουσία συνεντευκτή, μειώνει τη διάθεση επιλογής της εύκολης διεξόδου από τους συνεντευξιαζόμενους (επιλογή του "μη-αλλαγή").
Μη διαφοροποίηση
(Non differentiation)
Η παρουσία συνεντευκτή, μειώνει τη διάθεση επιλογής κοινής απάντησης σε ένα σύνολο ερωτήσεων από τους συνεντευξιαζόμενους.
Απαντήσεις "Δεν γνωρίζω"
(Answering Don't know)
Η επιλογή "Δεν γνωρίζω" δεν παρέχεται αμέσως, αλλά αποτελεί μία δεκτή απάντηση στην περίπτωση που οι συνεντευξιαζόμενοι επιμένουν ότι δεν γνωρίζουν να απαντήσουν.
Αυθαίρετη απάντηση
(Arbitrary answer)
Η παρουσία συνεντευκτή, μειώνει τη διάθεση επιλογής αυθαίρετης απάντησης από τους συνεντευξιαζόμενους.
Κοινωνικά αποδεκτές απαντήσεις
(Socially desirable questions)
Η παρουσία συνεντευκτή, αυξάνει τη διάθεση επιλογής μίας κοινωνικά αποδεκτής απάντησης από τους συνεντευξιαζόμενους. Αυτό παρατηρείται κυρίως σε ζητήματα ευαίσθητου χαρακτήρα.
Επιδράσεις λόγω του σχεδιασμού του ερωτηματολογίου
(Questionnaire Design effect)
Οι συνεντευκτές είναι υπεύθυνοι για την συμπλήρωση του ερωτηματολογίου και κατά συνέπεια δεν υφίσταται το ζήτημα της επίδρασης του ερωτηματολογίου, εν γένει.
Έλεγχος
(Checking)
Ένα ερωτηματολόγιο CATI που υποστηρίζει ελέγχους βελτιώνει την ποιότητα των δεδομένων. Τα δεδομένα από μία τηλεφωνική έρευνα έντυπου ερωτηματολογίου εμπεριέχουν, πιθανά, λάθη.
Δρομολόγηση
(Routing)
Ένα ερωτηματολόγιο CATI που υποστηρίζει δρομολόγηση βελτιώνει την ποιότητα των δεδομένων. Δεν υπάρχει απώλεια δεδομένων από απαντήσεις σε λάθος ερωτήσεις. Λάθη από δρομολόγηση παρατηρούνται σε τηλεφωνικές έρευνες έντυπου ερωτηματολογίου.
Έγκαιρη έρευνα πεδίου και επεξεργασία δεδομένων
(Timeliness)
Η έρευνα πεδίου δεν απαιτεί και τόσο χρόνο. Η επεξεργασία των δεδομένων, μετά τη συλλογή, είναι συντομότερη για έρευνες CATI, συγκριτικά με τις παραδοσιακές έρευνες.

Βιβλιογραφία

  • Bethlehem, J., & Biffignandi, S. (2011). Handbook of web surveys (Vol. 567). John Wiley & Sons.

Έρευνα αλληλογραφίας

Μία έρευνα αλληλογραφίας συγκεντρώνει δεδομένα μέσω ερωτηματολογίων που συμπληρώνουν οι ίδιοι οι συνεντευξιαζόμενοι. Δεν υπάρχει κανένας συνεντευκτής να θέσει τις ερωτήσεις και να καταγράψει τις απαντήσεις. Το ερωτηματολόγιο δίνεται στον συνεντευξιαζόμενο (συνήθως) μέσω αλληλογραφίας. Ο τρόπος προσέγγισης των συνεντευξιαζόμενων και η μη-ύπαρξη συνεντευκτών έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα.

Ο τρόπος επικοινωνίας με τους συνεντευξιαζόμενους και η μη-ύπαρξη συνεντευκτή κατά τη συμπλήρωση του ερωτηματολογίου προσδίδουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στις έρευνες αλληλογραφίας τα οποία εκφράζονται ανάλογα στις πτυχές, οικονομικές και ποιοτικές, των ερευνών αυτών. Βάσει αυτών, οι έρευνες που βασίζονται σε μεθόδους αλληλογραφίας για τη συλλογή των δεδομένων παρουσιάζουν μικρότερα κόστη υλοποίησης (costs - συγκριτικά με τις μεθόδους που συμμετέχει συνεντευκτής, βλέπε μέθοδοι συλλογής δεδομένων), ενώ η κάλυψη (coverage) του υπό μελέτη πληθυσμού που επιτυγχάνουν είναι ικανοποιητική. Όσο αφορά την ποιότητα των συγκεντρωμένων δεδομένων, οι έρευνες αλληλογραφίας έχουν θετική επίδραση στις εκφράσεις συναίνεσης (acquiescence) και κοινωνικής αποδοχής (socially desirable questions) εκ μέρους των συνεντευξιαζόμενων.

Εκτός από τα θετικά χαρακτηριστικά που συνοδεύουν μία έρευνα αλληλογραφίας, η απουσία συνεντευκτή, κυρίως, επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα των δεδομένων (και όχι μόνο). Έτσι, φαινόμενα όπως η επίδραση της διάταξης των απαντήσεων (response order effects), η επιδοκιμασία της προϋπάρχουσας κατάστασης (status quo endorsement), η μη-διαφοροποίηση (non differentiation), η επιλογή απάντησης "δεν γνωρίζω" (answering don't know), η αυθαίρετη απάντηση (arbitrary answer) και η επίδραση του σχεδιασμού του ερωτηματολογίου (questionnaire design effect), λιγότερο ή περισσότερο, διαπιστώνονται σε έρευνες αλληλογραφίας έχοντας προφανή επιρροή στην ποιότητα των τελικών δεδομένων και αποτελεσμάτων. Επιπρόσθετα, το ποσοστό απόκρισης (non response) είναι χαμηλό σε τέτοιου είδους έρευνες, ενώ η δυνατότητα για δρομολόγηση (routing) επαφίεται στους ίδιους τους συνεντευξιαζόμενους και οι επιλογές ελέγχου δεν δύναται να εφαρμοστούν (consistency checking). Τέλος, ο χρόνος υλοποίησης μίας έρευνας αλληλογραφίας, είναι μάλλον δύσκολα προσδιοριζόμενος και σίγουρα αρκετός, ο οποίος διευρύνεται περισσότερο από τον απαραίτητο χρόνο επεξεργασίας των δεδομένων (timeliness). Συνοπτικά, ο πίνακας 3 περιλαμβάνει οικονομικές και ποιοτικές πτυχές που συνδέονται με τις έρευνες αλληλογραφίας.

Πίνακας 3. Οικονομικές και ποιοτικές εκδοχές των ερευνών αλληλογραφίας
Θετικό (+) Αρνητικό (-)
Κόστη
(Costs)
Η απουσία συνεντευκτών διατηρεί τα κόστη της έρευνας σχετικά χαμηλά.
Κάλυψη
(Coverage)
Οι διαθέσιμες λίστες διευθύνσεων έχουν ικανοποιητική κάλυψη του πληθυσμού.
Μη απόκριση
(Non response)
Οι έρευνες αλληλογραφίας έχουν μικρότερα ποσοστά απόκρισης συγκριτικά με τις, υποβοηθούμενες από συνεντευκτή, μεθόδους συλλογής δεδομένων.
Επιδράσεις από τη διάταξη των απαντήσεων (Response order effects) Εάν η λίστα των πιθανών απαντήσεων διαβάζεται από τον ίδιο τον συνεντευξιαζόμενο, το φαινόμενο της επίδρασης της διάταξης διακρίνεται στις απαντήσεις.
Συναίνεση
(acquiscence)
Η τάση συναίνεσης στις δηλώσεις της ερώτησης, ασχέτου περιεχομένου, είναι μικρότερη για τις αυτοχορηγούμενες μεθόδους συλλογής δεδομένων.
Καθεστώς επιδοκιμασίας - έγκρισης
(status quo endorsement)
Η μη-παρουσία συνεντευκτή, αυξάνει τη διάθεση επιλογής της εύκολης διεξόδου από τους συνεντευξιαζόμενους (επιλογή του "μη-αλλαγή").
Μη διαφοροποίηση
(Non differentiation)
Η μη-παρουσία συνεντευκτή, αυξάνει τη διάθεση επιλογής κοινής απάντησης σε ένα σύνολο ερωτήσεων από τους συνεντευξιαζόμενους.
Απαντήσεις "Δεν γνωρίζω"
(Answering Don't know)
Εν γένει, συνίσταται να υπάρχει η επιλογή απάντησης "δεν γνωρίζω". Συγκεκριμένα, για ερωτήσεις προσωπικών απόψεων, οι συνεντευξιαζόμενοι μπορεί να επιλέξουν την απάντηση "δεν γνωρίζω" για να αποφύγουν να δώσουν μία ουσιώδη απάντηση.
Αυθαίρετη απάντηση
(Arbitrary answer)
Η μη-παρουσία συνεντευκτή, αυξάνει τη διάθεση επιλογής αυθαίρετης απάντησης από τους συνεντευξιαζόμενους.
Κοινωνικά αποδεκτές απαντήσεις
(Socially desirable questions)
Η μη-παρουσία συνεντευκτή, μειώνει τη διάθεση επιλογής μίας κοινωνικά αποδεκτής απάντησης από τους συνεντευξιαζόμενους. Αυτό παρατηρείται κυρίως σε ζητήματα ευαίσθητου χαρακτήρα.
Επιδράσεις λόγω του σχεδιασμού του ερωτηματολογίου
(Questionnaire Design effect)
Ο σχεδιασμός του ερωτηματολογίου είναι μεγάλης σημασίας για τις έρευνες αλληλογραφίας. Ένας μέτριος σχεδιασμός ενδεχόμενα να έχει σοβαρές συνέπειες.
Έλεγχος
(Checking)
Δεν είναι εφικτό να συμπεριλαμβάνεται έλεγχοι σε έρευνες αλληλογραφίας.
Δρομολόγηση
(Routing)
Η δρομολόγηση υλοποιείται μέσω έντυπων οδηγιών για τους συνεντευξιαζόμενους. Δεν υπάρχει κανενός είδους εγγύηση ότι η κατάλληλη δρομολόγηση έχει ακολουθηθεί.
Έγκαιρη έρευνα πεδίου και επεξεργασία δεδομένων
(Timeliness)
Η συλλογή των εκπληρωμένων ερωτηματολογίων μπορεί να χρειαστεί αρκετό χρόνο, ακόμα περισσότερο, αν διαπιστωθεί η ανάγκη για επιστολές υπενθύμισης. Η επεξεργασία των δεδομένων απαιτεί περισσότερο χρόνο συγκριτικά με τις, υποβοηθούμενες από ηλεκτρονικό υπολογιστή, έρευνες.

Βιβλιογραφία

  • Bethlehem, J., & Biffignandi, S. (2011). Handbook of web surveys (Vol. 567). John Wiley & Sons.

Έρευνα διαδικτύου

Μία έρευνα διαδικτύου χαρακτηρίζεται κυρίως από το γεγονός ότι το ερευνητικό εργαλείο (ερωτηματολόγιο) σχεδιάζεται ως ιστοσελίδα, η οποία γίνεται προσβάσιμη για τους συνεντευξιαζόμενους. Οι έρευνες διαδικτύου συνδυάζουν πτυχές από τις αυτοχορηγούμενες και τις υποβοηθούμενες από ηλεκτρονικούς υπολογιστές έρευνες. Ο συνδυασμός αυτών προσδιορίζει τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των ερευνών διαδικτύου.

Το σημαντικότερο πλεονέκτημα των ερευνών διαδικτύου, βασίζεται στη στήριξη των ηλεκτρονικών υπολογιστών και εκφράζεται στους μειωμένους οικονομικούς (costs) και χρονικούς πόρους (timeliness) που απαιτούν για την ολοκλήρωση τους. Ιδίως, όταν υπάρχει διαθέσιμο καλό δειγματοληπτικό πλαίσιο, οι έρευνες διαδικτύου είναι οι οικονομικότερες και οι συντομότερες σε υλοποίηση (σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη, βλέπε μέθοδοι συλλογής δεδομένων). Επιπρόσθετα και όσο αφορά την ποιότητα των δεδομένων που συλλέγονται, οι έρευνες αυτές αποθαρρύνουν τα φαινόμενα της συναίνεσης (acquiescence), της κοινωνικής αποδοχής (socially desirable questions) και της επιλογής απάντησης "δεν γνωρίζω" (answering don't know). Επιπλέον, η ποιότητα των δεδομένων μπορεί να βελτιωθεί χάρη στη δυνατότητα εφαρμογής της αυτόματης δρομολόγησης (routing) και των ελέγχων συνέπειας (consistency checking) που προσφέρονται στις έρευνες διαδικτύου.

Εκτός από τα θετικά στοιχεία που τις συνοδεύουν, οι έρευνες διαδικτύου χαρακτηρίζονται αρνητικά λόγω κυρίως των ιδιοτήτων των αυτοχορηγούμενων ερευνών. Έτσι σε ποιοτικό επίπεδο, η απουσία συνεντευκτή, ενισχύει, λιγότερο ή περισσότερο, φαινόμενα όπως η επίδραση της διάταξης των απαντήσεων (response order effects), η επιδοκιμασία της προϋπάρχουσας κατάστασης (status quo endorsement), η μη διαφοροποίηση (non differentiation), η αυθαίρετη απάντηση (arbitrary answer) και η επίδραση του σχεδιασμού του ερωτηματολογίου (questionnaire design effect). Επιπρόσθετα, τα ποσοστά απόκρισης (non response) είναι χαμηλότερα σε τέτοιου είδους έρευνες, ενώ και η κάλυψη (coverage) του υπό μελέτη πληθυσμού δεν είναι μία εύκολη υπόθεση. Συνοπτικά, ο πίνακας 4 περιλαμβάνει οικονομικές και ποιοτικές πτυχές που συνδέονται με τις έρευνες διαδικτύου.

Πίνακας 4. Οικονομικές και ποιοτικές εκδοχές των ερευνών διαδικτύου
Θετικό (+) Αρνητικό (-)
Κόστη
(Costs)
Δεν υπάρχουν έξοδα συνεντευκτών / εποπτών, εκτυπώσεων και αλληλογραφίας. Η στρατολόγηση μπορεί να γίνει ακριβή δίχως καλό δειγματοληπτικό πλαίσιο.
Κάλυψη
(Coverage)
Υπάρχουν ζητήματα υποκάλυψης σε πολλές περιπτώσεις.
Μη απόκριση
(Non response)
Οι έρευνες διαδικτύου έχουν μικρότερα ποσοστά απόκρισης, συγκριτικά με τις, υποβοηθούμενες από συνεντευκτή, μεθόδους συλλογής δεδομένων.
Επιδράσεις από τη διάταξη των απαντήσεων (Response order effects) Εάν η λίστα των πιθανών απαντήσεων μίας κλειστής ερώτησης διαβάζεται από τον ίδιο τον συνεντευξιαζόμενο, το φαινόμενο της επίδρασης της διάταξης διακρίνεται στις απαντήσεις.
Συναίνεση
(acquiscence)
Η τάση συναίνεσης στις δηλώσεις της ερώτησης, ασχέτου περιεχομένου, είναι μικρότερη για τις αυτοχορηγούμενες μεθόδους συλλογής δεδομένων.
Καθεστώς επιδοκιμασίας - έγκρισης
(status quo endorsement)
Η μη-παρουσία συνεντευκτή, αυξάνει τη διάθεση επιλογής της εύκολης διεξόδου από τους συνεντευξιαζόμενους (επιλογή του "μη-αλλαγή").
Μη διαφοροποίηση
(Non differentiation)
Η μη-παρουσία συνεντευκτή, αυξάνει τη διάθεση επιλογής κοινής απάντησης σε ένα σύνολο ερωτήσεων από τους συνεντευξιαζόμενους.
Απαντήσεις "Δεν γνωρίζω"
(Answering Don't know)
Εν γένει, συνίσταται να υπάρχει η επιλογή απάντησης "δεν γνωρίζω". Συγκεκριμένα, για ερωτήσεις προσωπικών απόψεων, οι συνεντευξιαζόμενοι μπορεί να επιλέξουν την απάντηση "δεν γνωρίζω" για να αποφύγουν να δώσουν μία ουσιώδη απάντηση.
Αυθαίρετη απάντηση
(Arbitrary answer)
Η μη-παρουσία συνεντευκτή, αυξάνει τη διάθεση επιλογής αυθαίρετης απάντησης από τους συνεντευξιαζόμενους.
Κοινωνικά αποδεκτές απαντήσεις
(Socially desirable questions)
Η μη-παρουσία συνεντευκτή, μειώνει τη διάθεση επιλογής μίας κοινωνικά αποδεκτής απάντησης από τους συνεντευξιαζόμενους. Αυτό παρατηρείται κυρίως σε ζητήματα ευαίσθητου χαρακτήρα.
Επιδράσεις λόγω του σχεδιασμού του ερωτηματολογίου
(Questionnaire Design effect)
Ο σχεδιασμός του ερωτηματολογίου είναι μεγάλης σημασίας για τις έρευνες διαδικτύου. Ένας μέτριος σχεδιασμός ενδεχόμενα να έχει σοβαρές συνέπειες.
Έλεγχος
(Checking)
Είναι εφικτό να συμπεριλαμβάνεται έλεγχοι σε έρευνες διαδικτύου. Ο εντοπισμός και η διόρθωση λαθών είναι ιδιαίτερης σημασίας ζήτημα.
Δρομολόγηση
(Routing)
Αυτόματη δρομολόγηση μπορεί να υλοποιηθεί σε κατάλληλες εφαρμογές διαδικτυακών ερευνών (question-by-question).
Έγκαιρη έρευνα πεδίου και επεξεργασία δεδομένων
(Timeliness)
Η ολοκλήρωση μίας έρευνας διαδικτύου μπορεί να γίνει τάχιστα. Ωστόσο, η στρατολόγηση μέσω αλληλογραφίας / CAPI / CATI μπορεί να είναι χρονοβόρα διαδικασία.

Βιβλιογραφία

  • Bethlehem, J., & Biffignandi, S. (2011). Handbook of web surveys (Vol. 567). John Wiley & Sons.