Οι τύποι της έρευνας που διαπραγματεύεται ο Κόμβος HTS

Παρακάτω δίνονται περιγραφές για τις 6 κατηγορίες έρευνας (μελέτες περίπτωσης) που διαπραγματεύεται ο κόμβος HTS, ήτοι: την Ποσοτική Κοινωνική Έρευνα, την Ποιοτική Κοινωνική Έρευνα, την Πολιτική Δημοσκόπηση, το Exit Poll, την Έρευνα Αγοράς και τη Μυστική Παρατήρηση. Όλες οι μελέτες περίπτωσης χρησιμοποιούν ένα κοινό μεθοδολογικό υπόδειγμα - ένα κοινό διάγραμμα ροής. Το κοινό διάγραμμα ροής για όλα τα είδη ερευνών, αποτελούμενο από 6 φάσεις και 37 στάδια, επεξηγείται σε ένα αυτόνομο γενικό μάθημα το οποίο τιτλοφορείται: «Μεθοδολογία έρευνας».

Κοινωνική Έρευνα

Η κοινωνική έρευνα αποτελεί μια έννοια ομπρέλα για τις έρευνες που πραγματοποιούνται στο ευρύτερο πεδίο των κοινωνικών επιστημών και εστιάζει στη σύλληψη, διερεύνηση, κατανόηση, ερμηνεία και πιθανή αντιμετώπιση κοινωνικών φαινομένων με τη συμμετοχή των δρώντων υποκειμένων (Bryman, 2012: 4-7). Aντλεί την εννοιολογική και θεωρητική της έμπνευση από τις κοινωνικές επιστήμες και δύναται να εξυπηρετεί τους εξής σκοπούς (Babbie 2013):

  • Διερεύνηση, όπου ο ερευνητής εξετάζει ένα νέο και αχαρτογράφητο αντικείμενο.
  • Περιγραφή, όπου αποτυπώνονται αυτά ακριβώς που παρατηρήθηκαν χωρίς την προσπάθεια ανακάλυψης σχέσεων.
  • Ερμηνεία, όπου ο ερευνητής προσπαθεί να εντοπίσει και να αναδείξει τις μεταβλητές που επηρεάζουν μία διαφοροποίηση ή μεταβολή.
Για παράδειγμα η καταγραφή του ποσοστού ανεργίας σε δύο τρίμηνα αφορά περιγραφικό σκοπό, αλλά η ανάδειξη των μεταβλητών που επηρεάζουν την αύξηση ή τη μείωση της ανεργίας μεταξύ δύο τριμήνων αφορά ερμηνευτικό.

Η βασικότερη διάκριση που υφίσταται στην κοινωνική έρευνα είναι αυτή μεταξύ ποσοτικής και ποιοτικής έρευνας. Η ποσοτική έρευνα βασίζεται σε ένα προκαθορισμένο σχέδιο υλοποίησης, χρησιμοποιεί στατιστικές μεθόδους και επιδιώκει τη γενίκευση από τον πληθυσμό στο δείγμα. Η ποιοτική έρευνα χρησιμοποιεί ένα ευέλικτο σχέδιο υλοποίησης, έχει συνήθως διερευνητικό χαρακτήρα και στοχεύει στην εις βάθος κατανόηση των φαινομένων και στην επινόηση νέων θεωρητικών μοντέλων.

Ο κόμβος HTS φιλοξενεί δύο μελέτες περίπτωσης κοινωνικής έρευνας μία ποσοτική - που βασίζεται στα δεδομένα του δεύτερου γύρου της Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας - με τίτλο: "Σύγκρουση εργασίας-οικογένειας και ευημερία στην Βόρεια Ευρώπη" και μία ποιοτική - που βασίζεται σε έργο του ΕΚΚΕ - με τίτλο: "Γυναίκες κοινωνιολόγοι. Οικογένεια, απασχόληση, υποαπασχόληση και ανεργία στον καιρό της κρίσης".

Βιβλιογραφία

  • Bryman, A. (2012). Social Research Methods. Publisher: Oxford University Press
  • Babbie, E. (2013). The practice of social research. Wadsworth

Πολιτική Δημοσκόπηση και Exit Polls/Δημοσκοπήσεις Εξόδου

Με τις πολιτικές δημοσκοπήσεις επιδιώκεται η καταγραφή των τάσεων του ευρύτερου πληθυσμού απέναντι σε πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα. Η γέννηση των πολιτικών δημοσκοπήσεων προκλήθηκε αφενός μεν από την περιέργεια των ανθρώπων για την κοινή γνώμη αλλά πρωτίστως και κυρίως από τη σταθερή επιθυμία των κυβερνώντων να γνωρίζουν τις απόψεις και τις τάσεις του πληθυσμού που εξουσιάζουν (Νικολακόπουλος, 2000).

Οι πολιτικές δημοσκοπήσεις διακρίνονται με βάση τον εντολέα τους σε:

  • Δημόσιες δημοσκοπήσεις (Public Opinion Polls) για λογαριασμό Μ.Μ.Ε.
  • Ιδιωτικές δημοσκοπήσεις (Private Opinion Polls) για λογαριασμό πολιτικών κομμάτων και λοιπών φορέων επιρροής της πολιτικής (Μαυρής, 2003: 209).

Με τον όρο «Exit Polls» ή «Δημοσκοπήσεις Εξόδου» αναφερόμαστε σε ένα μεθοδολογικό εργαλείο συλλογής απαντήσεων ατόμων-ψηφοφόρων που μόλις έχουν ψηφίσει κατά την ημέρα διεξαγωγής κάποιων εκλογών, καθώς εξέρχονται από το εκλογικό κέντρο. Πρόκειται για ιδιαίτερα δημοφιλή έρευνα κυρίως λόγω της προβολής της σε τηλεοπτικούς σταθμούς. Τα exit polls αποτελούν μια από τις ελάχιστες κατηγορίες δειγματοληπτικών ερευνών που δύνανται να ολοκληρωθούν σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Σε σχέση με την κατηγορία των πολιτικών δημοσκοπήσεων, τα exit polls διαφοροποιούνται ως προς τα ακόλουθα:

  • Ως προς τον πληθυσμό της έρευνας, καθώς περιλαμβάνει μόνον όσους έχουν ψηφίσει και όχι δυνητικούς ψηφοφόρους.
  • Ως προς τα τετελεσμένα, πραγματικά γεγονότα των ψηφοφόρων στην κάλπη, και όχι προθέσεις ψήφου και υποθετικές ερωτήσεις.
  • Ως προς το ποσοστό ανταπόκρισης των ερωτώμενων, καθώς ο στόχος είναι περισσότερο προφανής και δεν εγκυμονεί ανησυχίες και προβληματισμούς.
  • Ως προς το μέγεθος του δείγματος, καθώς είναι κατά πολύ μεγαλύτερο από τα αντίστοιχα δείγματα των παραδοσιακών πολιτικών δημοσκοπήσεων (Kozlowski, 2012).

Ο κόμβος HTS φιλοξενεί μία μελέτη περίπτωσης πολιτικής δημοσκόπησης και μία exit poll. Και τα δύο αφορούν τη χρονιά 2015. Η πρώτη τιτλοφορείται "Πανελλαδική έρευνα πολιτικών εξελίξεων - Ιανουάριος 2015" και η δεύτερη "Exit Poll - Ιανουάριος 2015".

Βιβλιογραφία

Έρευνα Αγοράς και Παρατήρηση

Με τον όρο «Έρευνα Αγοράς» αναφερόμαστε στη συστηματική συλλογή και αντικειμενική καταγραφή των πληροφοριών που αφορούν στις ανάγκες, στη γνώμη και στις αγοραστικές συνήθειες καταναλωτών, εταιριών και οργανισμών. Ως εξειδικευμένος επιστημονικός κλάδος και λειτουργώντας ως σημαντικό εργαλείο του marketing, παρέχει πληροφορίες που καθοδηγούν αποφάσεις για την ορθότερη κατάστρωση μελλοντικών στρατηγικών, ικανών να μειώσουν το επιχειρηματικό ρίσκο. Με την έρευνα αγοράς συλλέγονται δεδομένα με τη χρήση κατάλληλων εργαλείων σε μια δεδομένη χρονική στιγμή (Bryman, 2012: 60).

Διακριτή κατηγορία στο εκπαιδευτικό υλικό του έργου αποτελεί η έρευνα παρατήρησης, στο πλαίσιο της έρευνας αγοράς. Με την παρατήρηση συλλέγονται δεδομένα που αναφέρονται σε πληροφορίες για τη συμπεριφορά ανθρώπων και οργανισμών χωρίς την υποβολή ερωτημάτων προς τον συμμετέχοντα.

Οι έρευνες παρατήρησης κατηγοριοποιούνται σε: έρευνες μυστικών επισκέψεων, έρευνες μυστικών κλήσεων / τηλεφωνικών επαφών, έρευνες μυστικών επαφών στο διαδίκτυο / ιστοσελίδα διαδραστικού χαρακτήρα και έρευνες μέσω συγκαλυμμένης ή φανερής παρατήρησης.

Βασικό σημείο διαφοροποίησης των παραπάνω περιπτώσεων είναι ο τρόπος επιβεβαίωσης (ήτοι, ελέγχου της αυθεντικότητας και ακρίβειας) των συλλεχθέντων στοιχείων (ΠΕΣΣ, 2017: 58). Ειδικότερα, η παρατήρηση των συμμετεχόντων από «μυστικούς επισκέπτες» που συμπεριφέρονται ως κανονικοί πελάτες παρά ως «επαγγελματίες εκτιμητές», ενέχει μεγαλύτερο βαθμό αξιοπιστίας και αντικειμενικότητας, συγκριτικά με τη γνώμη των πελατών ως προς τις αντιλήψεις των καταναλωτών ειδικότερα όταν συνοδεύεται και από πρόσθετο πολυμεσικό υλικό.

Παραδείγματα ερευνών παρατήρησης αποτελούν: οι μυστικές επισκέψεις για τον ενδελεχή έλεγχο των υπηρεσιών, διαφημιστικά τεστ, εθνογραφικές έρευνες σε σπίτια για τη διερεύνηση καταναλωτικών προτύπων, κάμερες σε μη θεατά προς τον καταναλωτή σημεία σε πολυκαταστήματα (super markets κ.ά.) για την παρακολούθηση της αγοραστικής συμπεριφοράς των πελατών μπροστά στο ράφι και πριν την τελική τους επιλογή (Housden, 2010: 116-117).

Η έρευνα παρατήρησης παρουσιάζει βασικά πλεονεκτήματα, όπως ότι καταγράφει έναν πραγματικό έλεγχο που αντίκειται στις καταναλωτικές αντιλήψεις, παρέχει λεπτομέρεια σε βάθος, πιστοποιώντας πολύ μικρές λεπτομέρειες που, ωστόσο, ενδέχεται να επιφέρουν σημαντικές επιπτώσεις και δύναται να λειτουργήσει ως χρήσιμο βοήθημα, συμπληρωματικά των λοιπών καταναλωτικών μελετών.

Αντίστοιχα, βέβαια, υπάρχουν και αδυναμίες, όπως σε κάθε μεθοδολογική προσέγγιση που ακολουθείται. Έτσι, μια έρευνα παρατήρησης αδυνατεί να καταγράψει συνολικά την εμπειρία του καταναλωτή, εστιάζοντας -κατά βάση- στο «φαίνεσθαι», παρουσιάζει υψηλό κόστος, λόγω των προσωπικών επισκέψεων και έχει συγκεκριμένα περιθώρια εκτέλεσης, όπως αυτά καθορίζονται από Κώδικες Δεοντολογίας, ειδικότερα δε για τις περιπτώσεις μυστικών επισκέψεων σε αλυσίδες ανταγωνιστικών εταιριών (Foss & Bond & Stone, 2004: 123-124 & Housden, 2010: 117-118).

Ο κόμβος HTS φιλοξενεί μία μελέτη περίπτωσης έρευνας αγοράς και μία μυστικής παρατήρησης. Και οι δύο αφορούν εταιρίες κινητής τηλεφωνίας και ο αναγνώστης μπορεί να τις αντιμετωπίσει ως συμπληρωματικές. Η πρώτη τιτλοφορείται "MarketClearView, Market & Competitor Analysis" και η άλλη "MyConnect & Ανταγωνισμός: Μυστικές Επισκέψεις".

Βιβλιογραφία

  • Bryman, A. (2012). Social Research Methods. Publisher: Oxford University Press
  • Foss, B., Bond, A., Stone, M. (2004). Consumer Insight: How to Use Data and Market Research to Get Closer to Your Customer (Market Research in Practice). Kogan.
  • Housden, M. (2010). Market Information and Research. Butterworth-Heinemann
  • ΣΕΔΕΑ (2017). Κανονισμός ΠΕΣΣ.